ΕΡΥΜΑΝΘΟΣ
Δήμος Ερυμάνθου
Ο Δήμος Ερυμάνθου είναι δήμος της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, που συστάθηκε με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» και προήλθε από την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Τριταίας, Φαρρών και των κοινοτήτων Καλεντζίου και Λεοντίου
Εκτείνεται στο βόρειο τμήμα της Πελοποννήσου αποτελώντας έναν από τους δήμους της Αχαΐας. Χαρακτηρίζεται ως μεσόγειος, καθώς δεν βρέχεται σε κανένα σημείο του από θάλασσα. Η έκταση του δήμου είναι 582,93 τ.χλμ. και ο πληθυσμός ανέρχεται σε 8.877 μόνιμους κατοίκους σύμφωνα με την εθνική απογραφή του 2011
Έδρα του δήμου είναι η Χαλανδρίτσα.
Η Χαλανδρίτσα είναι χτισμένη σε ημιορεινή θέση, σε υψόμετρο 350 μέτρων περίπου, ευρισκόμενη στο βόρειο τμήμα του δήμου ενώ απέχει οδικώς 20 χιλιόμετρα περίπου από την πόλη της Πάτρας.
Η Τοπική Κοινότητα Χαλανδρίτσας αποτελείται επίσης από τους οικισμούς: Μαστοραίικα-Σταμαίικα και Κυδωνιές και έχει συνολικό πληθυσμό 1.047 κατοίκους. Στην Χαλανδρίτσα υπάρχει αστυνομικό τμήμα, ειρηνοδικείο, δασονομείο, υποθηκοφυλακείο, κτηνιατρείο και κέντρο υγείας κ.ά., καθώς και σχολεία όλων των βαθμίδων της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (νηπιαγωγείο, δημοτικό, γυμνάσιο, λύκειο). Έχει πλούσια ιστορία με πλήθος ιστορικών μνημείων από διάφορες ιστορικές περιόδους και αποτελεί διαχρονικά σημαντική τοποθεσία και σημείο αναφοράς όλης της ευρύτερης περιοχής.
Επίσης, λίγο έξω από την κωμόπολη, στην τοποθεσία Ρέντες, βρίσκεται το υπό κατασκευή Αυτοκινητοδρόμιο Πάτρας που προβλέπεται να επιφέρει ανάπτυξη στην γύρω περιοχή και κατά προέκταση σε όλη την Αχαΐα και ευρύτερα.
-
ERIMANTHOS-Πύργος του Τσαλαμιδά Κατά τη μυκηναϊκή περίοδο (1600 – 1100 π.χ.) η περιοχή των φαρρών βρισκόταν σε εξαιρετική ακμή και αίγλη, από εκείνη την περιοχή άλλωστε υπάρχει πλήθος μνημείων τα οποία έρχονται στο φως συνεχώς από αρχαιολογικές σκαπάνες.
Στη θέση Σταυρός της Χαλανδρίτσας ανακαλύφθηκε πρόσφατα οικισμός της μυκηναϊκής εποχής, ενώ σε γειτονική θέση υπάρχει εκτεταμένο νεκροταφείο Μυκηναϊκής εποχής, όπου έχουν εκταφεί θολωτοι τάφοι.
Στις Φαρρές, στην περιοχή μεταξύ Ισώματος και Πρεβέδου έχουν αφήσει τα ίχνη τους οι κάτοικοι της αρχαίας αψαικής πόλης Φαραί, που υπήρξε συνιδρύτρια πόλη της «Β’ Αχαϊκής Συμπολιτείας» (281 π.χ.). Πλήθος αρχαιολογικών ευρημάτων, όπως Ρωμαϊκό Λουτρό, Τεχνικοί Τύνβοι και μυκηναϊκοί τάφοι, έχουν ανακαλυφθεί στην περιοχή. Ιδιαίτερης σημασίας είναι και τα νεότερα πολιτιστικά στοιχεία της περιοχής που μαρτυρούν τη σύγχρονη ιστορία της. Στη Χαλανδρίτσα στη θέση Αχούρια βρίσκεται ερειπωμένος ο Φράγκικος Πύργος (ή Πύργος του Tremouille) ο οποίος χτίστηκε το 1216. Κοντά στον πύργο υπάρχει σε άριστη κατάσταση βυζαντινός ναός του Αγίου Αθανασίουτου 15ου αιώνα.
Σημαντικότατο ιστορικό διατηρητέο μνημείο του 13ου – 14ου αιώνα είναι ο ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου, που θεωρείται από τα σημαντικότερα θρησκευτικά μνημεία του Νομού Αχαΐας. Ανάμεσα στα χωριά Χρυσοπηγή, Καλάνιστρα και Κάλανο βρίσκεται η Ιερά Μονή Χρυσοποδαρίτισσας, η οποία είναι πολιούχος του Δήμου Φαρρών. Λέγεται και μονή Νεζερών γιατί ήταν κοντά στο παλιό χωριό Νεζερά. Κτίστηκε στα τέλη του 12ου αιώνα και διατηρεί χειρόγραφα από το 1309, ενώ υπάρχουν και χειρόγραφα του 1635 από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως προς το Μοναστήρι.
-
ΑΓΙΑ ΒΑΡΒΑΡΑ
Mέσα στον κάμπο βρίσκεται το δημοτικό διαμέρισμα Αγίας Βαρβάρας. Είναι γνωστή και ως Κρασέτζα, σλάβικη λέξη που σημαίνει Ελληνίδα. Το ψηλό τρίκλητο πέτρινο περίτεχνο καμπαναριό της «δεσπόζει» επιβλητικά στην περιοχή. Στο δημοτικό διαμέρισμα της Αγίας Βαρβάρας ανήκει και ο οικισμός Γάλαρο.ΑΓΙΑ ΜΑΡΙΝΑ
Αριστερά από το Σταυροδρόμι και σε απόσταση περίπου 5 χλμ βρίσκεται το χωριό Αγία Μαρίνα. Στην Άνω Αγία Μαρίνα βρίσκεται το σπίτι που γεννήθηκε ο «Γέρος της Δημοκρατίας», Γεώργιος Παπανδρέου το 1888, ενώ 1.000 μέτρα πιο πάνω στο λόφο του Αϊ Λια βρίσκεται το γραφικό εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία. Στην Κάτω Αγία Μαρίνα υπάρχει το σπήλαιο εύρεσης της εικόνας της Αγίας Μαρίνας, καθώς και ο αρχαιολογικός χώρος, ο οποίος υποδηλώνει πως το χωριό χτίστηκε πάνω στην παλιά πόλη της Αρχαίας Τριταίας. Το 1932 άρχισαν ανασκαφές στη θέση «Παναγιά», όπου οι αρχαιολόγοι βρήκαν αρχαίους κίονες, κτίσματα, πηγάδι, νομίσματα φράγκικα, Σικυώνας και Αχαϊκής Συμπολιτείας που μαρτυρούν το ρόλο που διαδραμάτισε η περιοχή στην αρχαιότητα και μετέπειτα. Στο αρχαιολογικό μουσείο της Πάτρας φιλοξενούνται δύο τμήματα από επιτύμβιες στήλες, οστέινα αντικείμενα, ψηφίδες, δακτυλιόλιθοι και άλλα. Το 1986 έγιναν δύο στρωματογραφικές τομές και το 1987ακολούθησαν περιορισμένες ανασκαφές, κατά τις οποίες ήλθε στο φως μεγάλο μέρος από επίμηκες οικοδόμημα και κάτω από αυτό τμήματα τοίχων του 3ου αιώνα π.Χ., καθώς και τοίχοι άλλων κτιρίων.
ΑΛΕΠΟΧΩΡΙ
Το Αλποχώρι ή Αλεποχώρι έχει χαρακτηριστεί από το Υπουργείο Πολιτισμού ως παραδοσιακός οικισμός. Βρίσκεται χτισμένο στους πρόποδες δύο απότομων βουνών σε υψόμετρο 530 μέτρων. Από το 1836 έως το 1841 ήταν δημοτικό διαμέρισμα του τότε Δήμου Ερυμάνθειας και από το 1841 μέχρι το 1912 δημοτικό διαμέρισμα του τότε Δήμου Τριταίας.
Το 1912 έγινε ανεξάρτητη κοινότητα μέχρι το 1998 όταν με βάση το νόμο Καποδίστρια επανασυστάθηκε ο Δήμος Τριταίας και ξαναέγινε δημοτικό του διαμέρισμα. Η ονομασία του χωριού προέρχεται από τον μυθικό Γίγαντα Άλπο. Στο Αλποχώρι ανήκουν και η Μονή Αγίων Πάντων και ο οικισμός του Αγίου Δημητρίου. Από το Αλποχώρι κατάγεται η ιστορική οικογένεια Τσαλαμιδά με προσφορά στον αγώνα του 1821 και στην πολιτική. Μάλιστα, σε οχυρή θέση του χωριού, υπάρχει σε αρκετά καλή κατάσταση, ο τεράστιος και τριώροφος πύργος του Τσαλαμιδά. Επίσης από το Αλεποχώρι κατάγονταν και οι αγωνιστές του ’21 Ανδρικόπουλοι.
ΒΕΛΗΜΑΧΙ
Από το μικρό αυτό χωριό, ο ορεινός όγκος του Ερυμάνθου φαντάζει επιβλητικότερος και εντυπωσιακότερος από κάθε άλλο σημείο της Τριταίας.Εδώ βρίσκεται ο Ιερός Ναός της Παναγίας Βελημαχίου που κτίστηκε τον 13ο αιώνα πάνω σε μια εξοχή του βράχου και έχει κηρυχθεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Επίσης στο Βελημάχι υπάρχουν ο ναός του Αγίου Ανδρέα, πέτρινη εκκλησία που μετρά περισσότερο από έναν αιώνα ζωής, καθώς και παλιά πέτρινη εκκλησία ο ναός του Αγ. Γεωργίου, του 17ου αι., που είναι περιστοιχισμένη από πέτρινο μαντρότοιχο ύψους δυο μέτρων. Η εκκλησία αυτή ήταν Μετόχι της Ιεράς Μονής του Σινά, ενώ τώρα υπάγεται στην Μονή Αγίων Πάντων.Πλησίον του χωριού και περιτριγυρισμένο από θαυμάσιο δάσος, λειτουργεί το μοναστήρι των Αγίων Πάντων η ανέργεση του οποίου συνδέεται με θρύλους και παραδόσεις. Πρέπει να οικοδομήθηκε μεταξύ των ετών 1715-1728 από τον ιερομόναχο Νεκτάριο, στον οποίο οι παραδόσεις αποδίδουν σπουδαίες ικανότητες, ακόμα και θαυματουργές. Λίγο μετά την ίδρυση της (1748), η Μονή αναγνωρίστηκε ως σταυροπηγιακή. Με το πέρασμα του χρόνου, απέκτησε πνευματικούς δεσμούς με το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης του Σινά. Το 1755 της παραχωρήθηκε το Μετόχι του Αγ. Γεωργίου. Οι ελάχιστοι καλόγηροι από το Σινά που μόναζαν στο Μετόχι έφυγαν το 1777. Μετά από παρέμβαση των Σιναϊτών μοναχών κατά μια παράδοση, προστατεύτηκε η Μονή από τις τοπικές τουρκικές αρχές, με διάταγμα του σουλτάνου. Αξιόλογη είναι η εικονογράφηση των τριών Ναών που βρίσκονται στο εσωτερικό της Μονής: Ευαγγελίστριας, Αγ. Ιωάννου, Αγίων Πάντων. Πριν από μερικά χρόνια στην Ιερά Μονή έγιναν από το Υπουργείο Πολιτισμού, εργασίες αναστήλωσης των εξωτερικών χώρων και των κελιών. Η Ιερά Μονή εορτάζει την Κυριακή των Αγίων Πάντων. Ηγούμενος είναι ο αρχιμανδρίτης π. Σάββας Δημητρόπουλος.ΔΡΟΣΙΑ
Η Δροσιά ή Προστοβίτσα βρίσκεται στους πρόποδες του Ερύμανθου και σε υψόμετρο 680 μέτρων. Η περιοχή κατοικείται από την αρχαιότητα κι αυτό το μαρτυρά και το αρχαίο μυκηναϊκό νεκροταφείο με δυο λαξευτούς τάφους που έχει βρεθεί εκεί.
Στη θέση της Δροσιάς στην αρχαιότητα υπήρχε η αρχαία πόλη Ευπάγιο. Αναφέρεται κατά την τουρκοκρατία και ενετοκρατία σε απογραφές με την ονομασία Προστοβίτσα. Από τη Δροσιά κατάγονταν οι αγωνιστές της επανάστασης του 1821 Κωνσταντίνος Γιαννιάς, Γιώργος Γιαννιάς και ο Μήτρος Μαντάς με τον Καραχάλιο. Από το 1836 και ως το 1841 ήταν πρωτεύουσα του τότε δήμου Ερυμάνθειας και το 1841 μέχρι το 1912 πρωτεύουσα του τότε Δήμου Τριταίας , από το 1912 ήταν κοινότητα μέχρι το 1998, όταν με το νόμο Καποδίστρια επανασυστάθηκε ο Δήμος Τριταίας και αποτελεί σήμερα δημοτικό του διαμέρισμα. Στην πλατεία του χωριού υπάρχει ένας υπεραιωνόβιος πλάτανος, του Γιαννιά, όπως λέγεται και στις ρίζες του υπάρχει πηγή.
Κοντά στη Δροσιά, υπάρχουν ερείπια του λεγόμενου Γυφτόκαστρο πιθανώς Φράγκικο, ενώ σε αρκετά υψηλό σημείο του χωριού βρίσκεται και η μικρή και γραφική εκκλησία της Αγίας Μαρίνας, στο ιερό της οποίας αναβλύζει νερό.Από το χωριό ξεκινούν ειδικές διαδρομές που είναι ιδανικές για τους λάτρεις του ποδηλάτου του βουνού.
ΕΡΥΜΑΝΘΕΙΑ
Η ονομασία του χωριού οφείλεται στο όρος Ερύμανθος που δεσπόζει πάνω από χωριό.
Η Ερύμανθεια απέχει 40 περίπου χιλιόμετρα από την Πάτρα, έχει υποκαταστήματα πολλών δημόσιων υπηρεσιών, Δημοτικό Σχολείο, Γυμνάσιο, Λύκειο, Κέντρο Υγείας, Ταχυδρομείο, Ειρηνοδικείο, από το 1935 και Τραπεζικό υποκατάστημα.
Στην Ερυμάνθεια έχουν βρεθεί ίχνη Κυκλώπειων Τειχών και λείψανα αρχαίου Ναού. Κατά την Φραγκοκρατία στην περιοχή εγκαταστάθηκαν Οθωμανοί, εκχριστιανισμένοι κατά άλλους, από τους οποίους ονομάστηκε Τουρκοχώρι και με αυτό το όνομα αναφέρεται σε όλους τους φορολογικούς καταλόγους και απογραφές. Το 1700μεταφέρθηκαν από τους Ενετούς στην περιοχή οικογένειες από την περιοχή της Δύμης.
Στη δεύτερη Τουρκοκρατία αναφέρεται ότι ήταν έδρα Αγά και διέθετε και τζαμί. Μετά την απελευθέρωση το τζαμί μετατράπηκε σε οικία, ή θέση του ήταν εκεί που βρίσκεται σήμερα η κεντρική πλατεία της Ερυμάνθειας.
Το 1943 κάηκε ολοσχερώς από τους Γερμανούς και Ιταλούς κατακτητές.\
Ο Δήμος κάθε χρόνο διοργανώνει εμποροπανήγυρη – ζωοπανήγυρη στην περιοχή της «Βουντούχλας». Αξίζει να σημειωθεί ότι η ζωοπανήγυρη εδώ ξεκίνησε το 1901 με Βασιλικό Διάταγμα.
ΚΑΛΦΑ
Το γραφικό χωριό του Κάλφα είναι περικυκλωμένο από βουνά και λόφους γεμάτα πεύκα, ενώ διαρρέεται από τον Πηνειό. Οι επισκέπτες δεν πρέπει να παραλείψουν να επισκεφθούν το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, ιδιαίτερα κατά την εορτή του Αγίου Πνεύματος. Το όνομά του προέρχεται από τον τιμαριούχο Κάλφα, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.
ΜΑΝΕΣΙ
Στο κέντρο της Δ.E. Τριταίας, επί της Εθνικής Οδού Πατρών – Τριπόλεως, βρίσκεται το χωριό Μάνεσι με τους συνοικισμούς Γολέμι, Άνω και Κάτω Μαστραντώνη. Στο Μάνεσι στεγάζεται το πρόγραμμα «Βοήθεια στο σπίτι», το οποίο παρέχει φροντίδα και βοήθεια στα ηλικιωμένα και μοναχικά άτομα του Δήμου.
ΡΟΥΠΑΚΙΑ
Ένα από τα χωριά του κάμπου, η Ρουπακιά με το γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Ανδρέα και το πανέμορφο τοπίο που «ξετυλίγεται» γύρω από το εκκλησάκι του Αγίου Χριστοφόρου. Το όνομά της προέρχεται κατά πάσα πιθανότητα από το αρχαιοελληνικό «ρώπακα» που σημαίνει νεαρή βελανιδιά.
ΣΚΙΑΔΑ
Το Σκιαδά είναι το μεγαλύτερο χωριό της Τριταίας με τους οικισμούς Πηγάδια, Μπαράκες και Καρπέτα. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 450 μέτρων αμφιθεατρικά στις Ν.Δ. πλαγιές του Ερυμάνθου. Γραφικό χωριό με τον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου να δεσπόζει στην κεντρική του πλατεία.Πλησίον του Σκιαδά σε μια από τις πλαγιές του Ερυμάνθου, είναι κτισμένη η Μονή των Νοτενών, που έλαβε το όνομά της κατά μια εκδοχή από την οικογένεια Νότηδων που βοήθησε στην ανέγερσή της, ή από την Αλβανική μορφή της λέξης Παναγιώτης (Νότης). Είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου.Η αρχική Μονή κτίστηκε το 1530 πάνω από την σημερινή Μονή. Σήμερα διακρίνεται μόνο ο περίβολος αυτής. Επίσης παλαιός Ναός αφιερωμένος στην Παναγία που είναι στηριγμένος πάνω σε αρχαίο Ναό, μάλλον του Απόλλωνα, του οποίου σώζονται κίονες, κιονόκρανα και άλλα αρχιτεκτονικά μέλη.
Ο Ναός της Παναγίας έχει ύψος 3μ, δεν έχει παράθυρα και έχει εξαίρετες τοιχογραφίες του 17ου αιώνα και κάτω από αυτές άλλες παλαιότερες. Λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών που επικρατούσαν, οι μοναχοί εγκατέλειψαν αυτή τη Μονή και κατέβηκαν 500μ πιο κάτω, όπου έκτισαν την νέα Μονή. Ο Ναός της Μονής λόγω των κατολισθήσεων, γκρεμίστηκε και διασώθηκε μόνο το κωδωνοστάσιο, κτίσμα του 1833 όπως αναγράφεται σε αυτό. Στη θέση του οικοδομήθηκε νέος Ναός αφιερωμένος στον Άγιο Γεράσιμο.Το 1902 κτίστηκε Ναός έξω από τον περίβολο της Μονής όπου φυλάσσεται η θαυματουργός εικόνα της Παναγίας της Νοτενιώτισσας με αργυρά επένδυση. Έχει ωραίο ξυλόγλυπτο τέμπλο και παλαιές εικόνες. Είναι ρυθμού βασιλικής με μικρό κωδωνοστάσιο επί της οροφής του.Τον Απρίλιο του 1821 οι Τούρκοι σύλησαν τη μονή και τότε συνεπλάκη μαζί τους και φονεύθηκε ο Δελή-Γιώργης του Γιαννιά. Μετά την απελευθέρωση του Έθνους, η Μονή δεν διαλύθηκε αλλά κρίθηκε διατηρητέα και το 1838 παραχωρήθηκε σε αυτήν και το μονύδριο του Αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού το επιλεγόμενο του Νίκαβα.Στη Μονή έζησε και ετάφη κατά τον 17ο αιώνα ο Παπα-Ιωακείμ που στο τέλος της ζωής του ασκήτευσε σε σπήλαιο κοντά στη Μονή. Δέκα χρόνια μετά την Κοίμηση του, έγινε ανακομιδή του λειψάνου του, κατόπιν εντολής του Οικουμενικού Πατριάρχη το οποίο ευρέθη σώο και αποπνέον άρρητον ευωδία.
Η Μονή πανηγυρίζει στις 23 Αυγούστου και στις 3 Ιουλίου (Αγίου Ιωακείμ).
Στο χωριό Σκιαδά, σώζονται υπόλοιπα του Βυζαντινού κάστρου «Δόξα Πατρί» καθώς και παλιό εκπαιδευτήριο που κτίστηκε το 1932 με ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον.
Το Σκιαδοβούνι δεν είναι δασώδες και υπάρχουν πολλά σημεία που έχουν χρησιμοποιηθεί ως χώροι απογείωσης για ανεμοπτερισμό με υψόμετρο 1.100-1.400μ. Η περιοχή έχει κριθεί κατάλληλη για πτήσεις μεγάλων αποστάσεων, ενώ υπάρχει δυνατότητα οργάνωσης μεγάλης εμβέλειας αγώνων.
ΣΚΟΥΡΑ
Ο μεγάλος καταπράσινος κάμπος έκτασης πολλών χιλιάδων στρεμμάτων που διαρρέεται από το μεγάλο παραπόταμο του Πηνειού αγκαλιάζει το χωριό Σκούρα, η αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του οποίου έχει μείνει αναλλοίωτη σε πείσμα των καιρών.
ΣΠΑΡΤΙΑ
Η Σπαρτιά ή Γρεβενό, όπως λεγόταν μέχρι το 1956, είναι από τα παλαιότερα χωριά της Τριταίας. Ιδρύθηκε από Ασπροποταμίτες που κατέβηκαν στην Αχαΐα μετά την εξέγερση των Βλάχων της Καλαμπάκας εναντίον των Τούρκων, το 1611.
Εδώ θα δούμε τον Ναό των Αγίων Αποστόλων, που κτίστηκε στη θέση παλαιότερης πέτρινης εκκλησίας. Μέσα υπάρχει παλιός πέτρινος διπλός σταυρός, Ρώσικης προέλευσης, και στο γύρω χώρο έχει εντοπιστεί παλιό νεκροταφείο. Επίσης τους Ναούς του Αγίου Κωνσταντίνου με ενδιαφέρον πέτρινο καμπαναριό που αγιογραφήθηκε το 1868, της Αγίας Τριάδος με περίτεχνο καμπαναριό που κατασκευάστηκε το 1905 και του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου που είναι παλαιό Βυζαντινό μοναστήρι μέσα στο πανέμορφο ελατόδασος.Στη Σπαρτιά, στην κορυφή του βράχου Τούρλα είναι το κάστρο Γουλά που πολιορκήθηκε και αλώθηκε από τους Ενετούς το 1400, οι οποίοι αιχμαλώτισαν όλους τους κατοίκους και τους επιβίβασαν σε καράβι με προορισμό την Ιταλία, το οποίο στην διαδρομή βυθίστηκε.Στρατηγός των πολιορκημένων ήταν ο Αλπεός που διασώθηκε και ίδρυσε αργότερα το σημερινό Αλεποχώρι. Το αναρριχητικό πεδίο της Σπαρτιάς βρίσκεται στα 800 μέτρα υψόμετρο στους δυτικούς πρόποδες του Ερυμάνθου. Προσφέρει άπλετη θέα προς τον Ωλενό και την κορυφογραμμή του Ερυμάνθου.ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙΤο Σταυροδρόμι ήταν η έδρα του Δήμου Τριταίας και απέχει από την Πάτρα 40 χιλιόμετρα. Το όνομά του δόθηκε από τη θέση που κατέχει στην Εθνική Οδό Πατρών- Τριπόλεως και τις διασταυρώσεις των δρόμων προς Αγία Μαρίνα, Δροσιά, Ξηροχώρι, Σκιαδά, Σκούρα, Αγία Βαρβάρα, Ρουπακιά και Κάλφα.
ΧΙΟΝΑ
Στο βόρειο άκρο του κάμπου της Βουντούχλας βρίσκεται το χωριό Χιόνα. Κρυμμένη μέσα σε δάση από πεύκο και πουρνάρια και καλυπτόμενη από μικρούς λόφους, η Χιόνα εκτός των άλλων φημίζεται για την εξαιρετική ποιότητα ελαιολάδου που παράγει.
.
-
ERIMANTHOS-Ανδριάντας Γ Παπανδρέου Παραθεριστικό χωριό σε υψόμετρο 950 μέτρα, με φυσικές ομορφιές και κλίμα υγιεινό, ικανοποιεί τους επισκέπτες του όλες τις εποχές. Αμφιθεατρικά χτισμένο,αγναντεύει κάτω την Αχαϊκή πεδιάδα, την Ηλεία, την Αιτωλοακαρνανία, μέχρι στο Ιόνιο Πέλαγος, τη Ζάκυνθο και την Κεφαλλονιά.
Στο κεντρικό σημείο του χωριού, δεσπόζουν αντικριστά οι ανδριάντες του Γεωργίου και Ανδρέα Παπανδρέου, μπροστά από το Μουσείο που περιλαμβάνει προσωπικά αντικείμενα και σπάνια έγγραφα από την ένδοξη εποχή του «Γέρου της Δημοκρατίας».
Στο μουσείο Λαϊκής Τέχνης, θα συναντήσετε σπάνια τοπικά αντικείμενα περασμένων εποχών.Διαθέτει τουριστικό ξενώνα του Ε.Ο.Τ. με 22 δωμάτια, εστιατόριο, μπαρ και καθιστικό με τζάκι. Επίσης πλήρως εξοπλισμένη παιδική χαρά, γήπεδο μπάσκετ, κιόσκια και χωμάτινους δρόμους για υπέροχους περιπάτους μέσα στα έλατα.Εδώ θα βρείτε παραδοσιακά καφενεία, ταβέρνες και περίπτερο ενημέρωσης επισκεπτών.
Πάνω από το Καλέντζι βρίσκεται ο βράχος Γερακούλι, που αποτέλεσε το φυσικό ρολόι των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής. Στο Καλέντζι διεξάγονται κατά διαστήματα αγώνες ανεμοπτερισμού που προσφέρουν ανεπανάληπτες συγκινήσεις στους λάτρεις του είδους.
-
Σύμφωνα με τις αρμόδιες Υπηρεσίες οι αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία αρμοδιότητας της είναι τα ακόλουθα:
• στη θέση, περιοχή Άνω Μαζαράκι, υστερογεομετρικός περίπτερος αψιδωτός Ναός της Αρτέμιδος με διαστάσεις 35×11 μέτρα.
• Βυζαντινές Αρχιότητες Σύμφωνα με την 6η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, βρίσκονται στην Κοινότητα Λεοντίου είναι τα ερείπια παλαιοχριστιανικής Βασιλικής στο λόφο του Αγίου Ανδρέα.
• Νεότερα μνημεία Είναι η οικία Δημ. Φερμελή η οικία ιδιοκτησίας κληρονόμων Νικ. Παπαβασιλείου, το εργοστάσιο της οινοποιίας Γουσταύου Κλάους, το οποίο βρίσκεται στον οικισμό Δεμεστίχων και έχει χαρακτηρισθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού ως ιστορικό και διατηρητέο μνημείο.
ΔΕΜΕΣΤΙΧΑ
Βρίσκεται 45 χλμ νοτιοανατολικά της Πάτρας και σε υψόμετρο 770 μέτρων. Για να φθάσουμε στα Δεμέστιχα ακολουθούμε τον δρόμο που οδηγεί στα Καλάβρυτα. Στο ύψος του 35ου χλμ της επαρχιακής οδού Πάτρας – Καλαβρύτων και συγκεκριμένα στη θέση Αγρίδι στρίβουμε αριστερά.
Στα τέλη του 19ου αιώνα ο Βαυαρός Γουστάβος Κλάους, ιδρυτής της Αχάια Κλάους, συνεργάστηκε με τους κατοίκους του χωριού. Μετά από προτροπή του άρχισε η καλλιέργεια ασπρο-μαυροδάφνης και ροδίτη. Παράλληλα ιδρύθηκε στο χωριό εργοστάσιο οινοποιήσεως σταφυλιών, το κτίριο του οποίου διατηρείται έως σήμερα.
Τα εμφιαλωμένα κρασιά της ACHAIA CLAUSS λευκό και κόκκινο με την ετικέτα «Δεμέστιχα», είναι προϊόντα του χωριού, που έτυχαν διεθνούς αναγνώρισης και βραβεύτηκαν σε πολλές εκθέσεις κατά το παρελθόν.
Εκτός από το λιθόστρωτο πλάτωμα στο κέντρο του χωριού, ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εκκλησία του Προφ. Ηλία, η οποία βρίσκεται κτισμένη σε μικρό ύψωμα κοντά στην πλατεία.
ΛΕΟΝΤΙΟ
ERIMANTHOS- Αφού περάσουμε από τα Δεμέστιχα, φαίνεται μπροστά μας το Λεόντιο, σκαρφαλωμένο στις βουνοπλαγιές του Παναχαϊκού. Πρόκειται για μια ορεινή διαδρομή, κατά την οποία θα συναντήσουμε αρκετά σημεία που θα μπορούμε να απολαύσουμε τον παχύ ίσκιο των πλατανιών και να δροσιστούμε από το νερό που τρέχει ανάμεσα τους. Στην ιστορική του διαδρομή ο οικισμός ονομαζόταν Γουρζούμισα, αλλά μετά το 1923 επανέκτησε το αρχικό του όνομα Λεόντιο.
Το Λεόντιο που υπήρξε μέλος της Αχαϊκής δωδεκάπολης και έδρα του παλαιού Δήμου Παναχαΐδος, είναι ένα πανέμορφο χωριό με πολλά νερά και πλούσια βλάστηση. Στο κέντρο του οικισμού με τα λιθόστρωτα δρομάκια και καλντερίμια, λειτουργούν παραδοσιακές ταβέρνες με ντόπια και αγνά προϊόντα.
Από εκεί φεύγει δρόμος για τη Ρακίτα, Βετέικα, Θωμέικα καλοκαιρινά θέρετρα.
Στο βορειότατο άκρο του οροπεδίου της Ρακίτας, στο Παναχαϊκό όρος ανασκάπτεται από το 1979 υστερογεωμετρικός περίπτερος αψιδωτός Ναός, της θεάς Αρτέμιδος, ο οποίος έχει ανακαινιστεί και είναι επισκέψιμος.
Η παράδοση θέλει τον Απόστολο Ανδρέα να πέρασε από το χωριό κυνηγημένος από τους Ρωμαίους και μάλιστα να έχει αφήσει αποτύπωμα της πατούσας του σε μια πέτρα. Αυτή η πέτρα φυλάσσεται σε ένα μικρό χώρο, ειδικά διαμορφωμένο δίπλα από το ξωκλήσι του Απόστολου Ανδρέα.
-
ERIMANTHOS- Ο Ερύμανθος ή Ωλονός είναι επίμηκες και με πολλές κορυφές όρος, που εκτείνεται σαν οροσειρά στην βορειοδυτική Πελοπόννησο και στα όρια των νομών Αχαΐας και Ηλείας. Οι Δήμοι Ερυμάνθου και Καλαβρύτων μοιράζονται τις ομορφιές και τις χάρες του. Η ψηλότερη κορυφή του είναι ο Ωλενός (Ωλονός) στα 2.224 μ. που βρίσκεται στο έδαφος του νομού Αχαΐας και σχεδόν στα όρια με την Ηλεία. Έχει νοτιοδυτική κατεύθυνση (από βορρά προς νότο), ανατολικά δημιουργεί διακλαδώσεις όπως το Καλλιφώνι, οι Υψηλές Κορυφές και το όρος Λάμπειο. Είναι το τέταρτο σε ύψος όρος της Πελοποννήσου και συμπεριλαμβάνεται στα αλπικά βουνά της Ελλάδας.
Άλλες κορυφές είναι η Μουγγίλα (2169 μ), ο Προφήτης Ηλίας (2125 μ), ο Πυργάκος (2050 μ), το Νεραϊδοβούνι (1923 μ), η Ψηλή Τούρλα (1891 μ), η Λεπίδα (1541 μ), το Μελισσοβούνι (1464 μ) και ο Άγιος Αθανάσιος (1219 μ). Από αυτόν πηγάζουν οι ποταμοί Πηνειός, Σελινούντας, Ερύμανθος, Πείρος, Παραπείρος κ.α.
Ανήκει στη γεωλογική ζώνη Ωλενού – Πίνδου και στις προστατευόμενες περιοχές Φύση 2000 με στόχο την διατήρηση της άγριας χλωρίδας και πανίδας του. Ο Ερύμανθος διακρίνεται για το άγριο φυσικό του περιβάλλον, τα δάση κωνοφόρων, την πυκνή βλάστηση, τα σπάνια και τα άγρια είδη, την εξαιρετική θέα, τις διάσπαρτες πηγές, τα ρυάκια, τους όμορφους ποταμούς που σχηματίζουν συχνά κοιλάδες και απότομες χαράδρες και τους εντυπωσιακούς κοκκινοπράσινους σχιστόλιθους.
Βλάστηση
ERIMANTHOS- Ο Ερύμανθος είναι όρος με πολλές αντιθέσεις. Στις πλαγιές του υπάρχουν περίπου 970 είδη φυτών. Ανάμεσα σε αυτά υπάρχουν 90 ελληνικά ενδημικά από τα οποία τα 47 είναι ενδημικά της Νότιας Ελλάδας και τα 13 ενδημικά της Πελοποννήσου.
Μέχρι τα 600–800 μέτρα και ιδιαίτερα στα δυτικά τμήματα κυριαρχούν θαμνώνες και δάση με την κυριαρχία αείφυλλων-σκληρόφυλλων ειδών, ιδιαίτερα πουρνάρια και φιλίκι. Στις εκτάσεις των σκληρόφυλλων θαμνώνων υπάρχουν πολύ συχνά και φυλλοβόλα είδη όπως ο μελιός. Στα ανατολικά του όρους στα 1000–1200 μέτρα αναπτύσσονται δάση φυλλοβόλλων με δρυς και καστανιές καθώς και φυλλοβόλλα είδη αλλά και πουρνάρια. Τα ελάτα καλύπτουν τη μεγαλύτερη έκταση του όρους, μεταξύ των 800–1600 μέτρων. Από τα 1500 μέτρα και πάνω υπάρχουν αλπικά λιβάδια με πολλά και σπάνια ποώδη φυτά και σε κάποια από αυτά ευδοκιμούν και βονοκυπαρίσσια σε αραιές συστάδες έως και τα 1.700 μέτρα.
Γενικά έχει δάση από έλατα, δρυς, κέδρους, καστανιές, πουρνάρια, πεύκα και πλατάνια (στις όχθες των ποταμών), επίσης κάποιες πλαγιές μεταξύ των 1.400-1.700 μέτρων καλύπτονται από αραιές συστάδες βουνοκυπάρισσου. Στον Ερύμανθο φυτρώνει και ο «Αμανίτης το μυγοκτόνος» το μανιτάρι με το κόκκινο καπέλο και τις άσπρες βούλες το οποίο κατατάσσεται στα δηλητηριώδη καθώς προκαλεί γαστρεντερικές διαταραχές αλλά και μια κατάσταση μέθης και έκστασης αφού διαθέτει παραισθησιογόνες ουσίες. Επίσης οι ασφάκες είναι πολύ διαδεδομένες σχεδόν σε όλο τον όγκο του όρος αφού ευδοκιμούν σε πετρώδη και βραχώδη μέρη.
Στον Ερύμανθο δεν έχει πραγματοποιηθεί πλήρης χλωριδική-φυτογεωγραφική έρευνα.
Πανίδα
ERIMANTHOS- Ο Ερύμανθος έχει πλούσια πανίδα με ποικιλία διάφορων άγριων και σπάνιων ζώων.
Η πανίδα από θηλαστικά περιλαμβάνει κυρίως ασβούς, λαγούς, αλεπούδες, τσακάλια, νυφίτσες, αγριογούρουνα, κουνάβια ενώ πρόσφατα έγινε γνωστό ότι υπάρχουν και βίδρες. Τα σημαντικότερα πτηνά είναι ο χρυσαετός, το γεράκι, ο καρβουνιάρης, ο δρυοκολάπτης, η τσίχλα, ο χιονοψάλτης, το κοτσύφι, ο σταχτοπετροκλής, η πέρδικα, η μπεκάτσα, το σπουργίτι και τα κορακοειδή: κοράκι, κουρούνα, καρακάξα, καλιακούδα και κίσσα.
Στον Ερύμανθο έχει επιλέξει να πετάει και η σπάνια πεταλούδα «Ρarnassius Apollo».
Ιστορία
Το βουνό αυτό αποτέλεσε το καταφύγιο των κατατρεγμένων και το ορμητήριο των επαναστατημένων τόσο επί Τουρκοκρατίας όσο και επί της Γερμανο-Ιταλικής κατοχής.
Το μεγαλύτερο μέρος του Ερυμάνθου από την αρχαιότητα μέχρι και τις αρχές του 18ου αιώνα άνηκε στην Αρκαδία.
Μυθολογία
ERIMANTHOS- Στην αρχαιότητα θεωρούνταν τόπος διαμονής της Αρτέμιδος και του Πάνα. Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο βασιλιάς της Αρκαδίας Λυκάονας είχε έναν απόγονο που ονομαζόταν Ερύμανθος και απ’ αυτόν πήρε το όνομά του το βουνό ενώ επίσης εμφανίζεται και σαν ιδρυτής της Ψωφίδος, αρχαίας οικονομικά ισχυρής πόλης της Αρκαδίας που σήμερα ανήκει στο Νομό Αχαΐας και βρίσκεται κοντά στα σύνορα των τριών νομών Αχαΐας, Ηλείας, Αρκαδίας. Η Αφροδίτη τύφλωσε τον Ερύμανθο ή όπως λέει μια άλλη εκδοχή τον πέτρωσε γιατί την είδε την ώρα που λουζόταν και ετοιμαζόταν να ενωθεί με τον Άδωνη, ο Απόλλωνας για να εκδικηθεί την Αφροδίτη μεταμορφώθηκε σε αγριόχοιρο και σκότωσε τον Άδωνη.
Στο όρος αυτό ο Ηρακλής πραγματοποίησε τον τέταρτο άθλο του, εξολοθρεύοντας τον Ερυμάνθιο κάπρο, που είχε γίνει η μάστιγα της περιοχής. Στον Ερύμναθο όμως θα συναντηθεί και η Καλλιστώ με τον γιο της Αρκά, μια μέρα που αυτός πήγε στο δάσος για να κυνηγήσει. Εκεί είδε τη μεταμορφωμένη σε αρκούδα μητέρα του, που διατηρούσε όμως ανθρώπινη σκέψη και νόηση, και ετοιμάστηκε να τη σκοτώσει χωρίς να ξέρει ότι ήταν αυτή. Τότε ο Δίας για να αποφύγει τη μητροκτονία, μεταμόρφωσε και τον Αρκάδα σε μικρό αρκουδάκι και έτσι αναγνώρισε τη μητέρα του, επειδή όμως φοβήθηκε την αντίδραση της Ήρας, αμφότερους τους μετέφερε στον ουρανό και μεταμόρφωσε και τους δύο σε αστερισμούς βάζοντας τον Αρκτούρο να τους προστατεύει. Από τότε η Καλλιστώ είναι η Μεγάλη Άρκτος και ο Αρκάδας η Μικρή Άρκτος.
Αξιοθέατα
-
Καλέτζι Στο κεντρικό σημείο του χωριού, δεσπόζουν αντικριστά οι ανδριάντες του Γεωργίου και Ανδρέα Παπανδρέου, μπροστά από το Μουσείο που περιλαμβάνει προσωπικά αντικείμενα και σπάνια έγγραφα από την ένδοξη εποχή του «Γέρου της Δημοκρατίας».
Μουσεία
Θρησκευτικοί χώροι
-
(Παναγιά της Μέτζενας)Στην Κάτω Πλατανόβρυση βρίσκεται η Βυζαντινή τρίκλιτη Βασιλική της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Παναγιά της Μέτζενας) που αποτελεί βυζαντινό μνημείο. Ο κυρίως Ναός έχει σχήμα τετράγωνο, το οποίο διαιρείται σε τρία άνισα κλίτη. Ο χωρσιμός γίνεται με δύο τοίχους, αλλά στο μέσον του κάθε τοίχου έχουν τοποθετηθεί δύο κίονες. Η στέγη και των τριών κλιτών ήταν ξύλινη, με υπερυψωμένο το μεσαίο κλίτος, τύπος ο οποίος ονομαζόταν τρίκλιτη βασιλική.
- Ιστορικά στοιχεία
- Κτισμένη το 1.400 μ.Χ., οικοδομήθηκε πάνω σε τμήμα Ρωμαϊκού κτιρίου (πιθανόν σε λουτρά).
Με την ευγενική παραχώρηση του Δήμου Ερυμάνθου
